BLOG: Staalpraat

Tijdens onze uitzendingen van Countryland roep ik wel eens tegen mijn collega Countrylanders: ‘geen Countryland zonder Paul Franklin!’ En dan doel ik op de 66-jarige multi-instrumentalist Paul V. Franklin, geboren op 31 mei 1954 in Detroit. Deze Paul Franklin komt als bespeler van de pedal steel gitaar vrijwel wekelijks voorbij in onze playlist, en dan meestal zo anoniem als mogelijk. Het mag bekend zijn dat ik bij ieder liedje altijd verder kijk dan alleen de zanger of zangeres, en dat ik altijd wil weten wie er allemaal meespeelt op de nummers die we draaien. Ten eerste omdat ik de verbanden tussen de verschillende muzikanten wil weten, maar ook en vooral omdat een liedje nou eenmaal staat of valt met een goeie begeleidingsband. En de pedal steel gitaar, een van de belangrijkste instrumenten binnen de countrymuziek, krijgt wat dat betreft van mij de meeste aandacht. En ik ga u vertellen waarom.

Het eerste country album waar ik als jong mannetje mee in aanraking kwam, was Charley Pride's In Person, Live at Panther Hall (1968). Onze vader speelde dit album regelmatig en ik werd betoverd door die prachtige, zowel huilende als sprankelende klanken van de pedal steel gitaar van Lloyd Green, die andere grootheid op de pedal steel gitaar. Ik had destijds geen idee wat voor een instrument dat was, maar ik vond het prachtig klinken. De verliefdheid op dat instrument was een feit en ik luister het liefste naar country en Americanamuziek met een pedal steel gitaar. Maar wat is het eigenlijk voor een instrument?

De pedal steel gitaar vindt zijn oorsprong in Hawaï. Eind 19e eeuw namen Europese reizigers gitaren mee naar deze eilandengroep. Maar de manier waarop de Europeanen de snaren op de gitaar hadden gestemd beviel niet echt bij de eilandbewoners, en zij bedachten een aangepaste, zogenaamde open stemming, waarbij alle snaren een majeur akkoord lieten klinken als er geen enkele snaar op de hals werd ingedrukt. Dat was veelal een stemming in een A of E akkoord. Om van akkoord te wisselen werd bij het bespelen een glad, rond object gebruikt (meestal een stukje metalen pijp of een flessenhals) om over alle snaren te glijden, om zo de verschillende akkoorden te laten klinken. Omdat het lastig is om dat te doen als je de gitaar op de normale manier vasthoudt, legden de Hawaïanen de gitaar plat op hun schoot en bespeelden het instrument op die manier. Het typerende geluid van deze zogenaamde lap steel gitaar werd razend populair.

Het plat bespelen van de gitaar werd een bekend fenomeen en ontwikkelde zich steeds sneller in allerlei varianten. Toen men overging tot het elektrisch versterkt spelen, werd de lap steel gitaar door de ingebouwde elektronica steeds zwaarder en bedacht men een constructie op vaste poten waar de gitaar op kon liggen, en waar de bespeler achter kon gaan zitten. Dat werd de console steel gitaar, nog steeds in open stemming met meestal zes snaren. Omdat het niet mogelijk was om eenvoudig van de standaard (A of E) stemming van de lap steel te wisselen, werden er varianten bedacht waarbij meerdere halzen (of eigenlijk zijn het dan geen halzen van gitaren meer, maar losse fretboards) op de constructie werden gemonteerd, met ieder een eigen stemming in verschillende toonsoorten. Ook werden er extra snaren aan toegevoegd om het bereik van het instrument te vergroten. Toen ook dat teveel en te groot werd, bedacht men een constructie met voetpedalen die ervoor zorgden dat de stemming van de snaren middels het indrukken van die pedalen werd veranderd van bijvoorbeeld A naar E of elk ander gewenst akkoord. De bekendste en meest succesvolle pedalenconstructie werd in 1948 ontworpen door Paul Bigsby. En dat instrument werd de pedal steel gitaar. Een standaard pedal steel gitaar heeft nu een of twee fretboards met op ieder fretboard meestal 10 snaren.

Rickenbacker Console steel gitaar

Pedal steel gitaar

De pedal steel gitaar heeft één groot nadeel. Het is een instrument dat enorm lastig is om te leren spelen, misschien wel het lastigste instrument in de muziek. Dat verklaart waarom er ook zo weinig actieve pedal steel spelers zijn, en waarom Paul Franklin zo vaak voorbij komt in de countrymuziek. Bovendien kan ik u vertellen dat de pedal steel gitaar een van de zwaarste instrumenten is om te dragen van en naar de optredens. Ik heb dat mogen ervaren toen ik mijn Schotse vriend en pedal steeler Iain Sloan naar zijn optreden hielp van de band Blue Rose Code in een hotel in het Engelse havenstadje Seahouses, nu een jaar of drie geleden. Die bak is werkelijk niet te tillen zo zwaar! Maar het geluid vergoedt alles als het eenmaal is opgesteld.

Maar we gaan nog even terug naar de held van vandaag. Paul Franklin begon zijn loopbaan als lid van de band van Barbara Mandrell in de jaren '70. Tevens maakte hij albums en toerde hij regelmatig met Vince Gill, Mel Tillis en Jerry Reed. Ook speelde Franklin veel met de Engelse rockband Dire Straits, zowel op de plaat als bij live optredens. Zelfs de heavy metal band Megadeth heeft gebruik gemaakt van de diensten van Paul Franklin, dat zegt veel over de naam en faam van onze vriend uit Detroit.

Paul Franklin is nu vooral bekend en werkzaam als sessiemuzikant in Nashville waar hij door iedereen die een knap stukje pedal steel gitaar nodig heeft wordt gevraagd om dat in te komen spelen. Zo verscheen Paul Franklin inmiddels op ruim 500 albums, voornamelijk in de country en Americana muziek. Het voert te ver om nu de grote namen te gaan noemen met wie hij allemaal heeft gespeeld, die lijst is echt veel te lang. Voor twee namen maak ik een uitzondering, en dat heeft te maken met mijn keuze vanavond voor de rubriek Country Roads. Vorige week konden we luisteren naar het schitterende nummer Wild Blue Yonder van Joe Diffie. Op de pedal steel gitaar speelde niemand minder dan Paul Franklin. En hij is deze week de connectie met het volgende nummer langs onze Country Roads, namelijk When The Last Curtain Falls van George Jones. Ook daar horen we Paul Franklin spelen op die schitterende pedal steel gitaar.

Wist u trouwens al dat u de reis langs de Country Roads kunt volgens op onze website? Ga naar onze Country Roads Map pagina om te zien waar we al zijn geweest en welke nummers we hebben laten horen.

Maar we hebben vanavond nog veel meer op ons programma staan, als Harro weer samen met Timen plaats neemt achter de microfoon. Dat levert weer een mooie reis op langs de geschiedenis van de country en bluegrass muziek, waarbij The Louvin Brothers uiteraard niet zullen ontbreken. Het feit dat Harro daar nog steeds liedjes van weet te vinden die we niet eerder hebben gehoord zegt veel. Dat zegt veel over Harro natuurlijk, maar ook veel over de Louvin Brothers, een duo dat ik dankzij Harro steeds meer ga waarderen en beluisteren, en waarover ik steeds meer ga lezen. Want wat hebben deze broers een grote impact gehad op de bluegrass muziek zeg! En de samenzang is en blijft verbluffend mooi.

Dat samen dingen doen drijft ons als Countryland medewerkers ook wekelijks dichter naar elkaar. De liefde en passie waarmee wij ons programma maken, blijft onveranderd groot. Dat voedt onze plannen om weer groots uit te pakken als we weer terug mogen naar ons normale doen. We snakken naar het Rebellenhonk, naar live muziek en naar rechtstreeks contact met onze luisteraars. Die tijden gaan echt weer komen en we werken achter de schermen keihard aan mooie muzikale ideeën en evenementen voor de nabije toekomst. Hou nog even vol en zorg dat u aangehaakt blijft via onze socials zoals Facebook en Instagram, waar onze Valerie zoveel tijd en energie in steekt. Dan bent u altijd op de hoogte als er ontwikkelingen zijn. Maar vanavond om 21.00 uur gaan we eerst weer genieten van de mooiste country, bluegrass en alles wat daarbij hoort.

Zorg goed voor jezelf en voor anderen, dan zorgen wij voor de muziek.

De BLOG is geschreven door Ab van der Lelie

Zaterdag 10 april 2021


Countryland wordt gemaakt in de studio van
A1 Mediagroep in Nijkerk.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.