BLOG: Trigger, Lucille, Muddywood en Amby

Een kapper kan niet zonder zijn schaar, de timmerman kan niet zonder zijn hamer en zaag. En deze lijst kun je eindeloos aanvullen met ieder beroep en elk bijbehorend voorwerp. Dat geldt dus ook voor de muzikant, voor wie zijn instrument onmisbaar is voor het uitoefenen van zijn vak. De liefde voor een instrument neemt soms maniakale vormen aan. Althans, zo zouden buitenstaanders die geen instrument bespelen dat kunnen opvatten. De muzikanten weten wel beter en gaan soms heel ver als het gaat om het vertroetelen van hun instrument. Ze krijgen een liefkozende bijnaam, ze krijgen een voorkeursbehandeling tijdens verre reizen of ze worden voor astronomische bedragen aangeschaft en verzekerd. Ik neem u deze week mee in een kort verhaal over de liefde voor een instrument.

Als ik naar de gitaar kijk van Willie Nelson, dan moet ik altijd even gniffelen. Ten eerste ziet het er werkelijk niet meer uit en ten tweede heb ik altijd het gevoel dat hij zijn hele carrière op een totaal verkeerd instrument heeft gespeeld. Deze Martin N-20 gitaar heeft de naam ‘Trigger’, vernoemd naar het paard van filmster Roy Rogers. Als je aan Nelson vraagt waarom, antwoordt hij: ‘Well, this is my work horse’. Omdat Willie Nelson al zo lang op Trigger speelt, moet hij zielsveel van de gitaar houden. Maar voor een gitaar met het bouwjaar 1969 ziet Trigger er schandalig uit. Hoe kun je een favoriet instrument in 50 jaar zo verwaarlozen? Naast de vele krassen en de afgebladderde lak, gaapt er een groot gat in de klankkast, net onder de snaren. Want Trigger is helemaal geen gitaar voor een countrymuzikant. Trigger is een gitaar met nylon snaren, gemaakt om er klassieke muziek op te spelen, waarbij de snaren met de vingers worden beroerd. Maar Nelson bespeelde het instrument zoals een countrymuzikant dat doet: met het nodige geweld en met een plectrum in plaats van met de vingers. Opvallend daarbij is dat hij de nylon snaren behield en er geen stalen snaren op liet monteren, zoals een countrygitarist dat behoort te doen. Die nylon snaren wilde hij graag behouden om zo het geluid te benaderen van de jazz gitarist Django Reinhardt. In de afgelopen 50 jaar heeft Willie Nelson op even vakkundige als zielloze wijze zijn Martin N-20 zo goed als gesloopt.

Zielloos ja, u leest het goed. Want ook ik speel een beetje gitaar en ik vind het zonde om zo’n mooie gitaar zo toe te takelen. Alleen houdt deze mening absoluut geen stand als je het succes van Willie Nelson afzet tegen de incidentele oefensessies die ik met mijn gitaren en met mijn band organiseer, zonder enige publieke belangstelling en zonder een enkel nummer op de nationale radiozenders. Zo beschouwd heeft Willie Nelson meer dan gelijk en behoor ik gewoon te zwijgen.

Een andere bekende gitaar met een bijnaam is ‘Lucille’ van bluesgitarist BB King. In de winter van 1949 speelde BB King een concert in een club in Arkansas toen er brand uitbrak in het gebouw. Iedereen werd met spoed geëvacueerd en eenmaal buiten bedacht BB King zich ineens dat zijn geliefde Gibson gitaar die hij voor 30 dollar had aangeschaft nog binnen stond. Hij bedacht zich geen moment en stormde weer het brandende gebouw binnen om zijn gitaar in veiligheid te brengen. Later hoorde hij dat de brand was ontstaan door twee vechtende mannen die een ton met kerosine hadden omgegooid die midden in de zaal stond te branden om de mensen te verwarmen, een gebruikelijke methode in die dagen. De twee vechtersbazen bleken te knokken om een dame genaamd Lucille die werkzaam was in de club. Vanaf dat moment noemde BB King zijn gitaar, en alle gitaren die hij later aanschafte, naar deze Lucille, die hij overigens nooit zou ontmoeten.

Ik wil ook nog de gitaar met de naam ‘Muddywood' hier benoemen, de gitaar van Billy Gibbons van de rockband ZZ Top. Deze gitaar is vernoemd naar de blueslegende Muddy Waters en niet zomaar. De gitaar zou gemaakt zijn van het cipressenhout van de hut waarin Muddy Waters opgroeide in Mississippi. Deze gitaar staat nu tentoongesteld in het Delta Blues Museum in Clarksdale in Mississippi.

De liefde en zorg voor het instrument dwingt muzikanten soms ook tot andere opvallende keuzes. Een vaak gelezen voorbeeld is die van de cellist die bij het reizen per vliegtuig altijd een apart ticket aanschaft voor zijn instrument, om zo altijd een oogje in het zeil te kunnen houden als de cello in de stoel naast hem meereist naar een volgend optreden. Als de cello in het grote bagageruim wordt gedonderd, zou er immers iets mee kunnen gebeuren.

Want hoe zeldzamer een instrument, hoe duurder het instrument wordt. Maar ook dat loopt soms wel eens de spuigaten uit. De top drie van duurste instrumenten, voor zover dat bekend is gemaakt: een viool gebouwd door Antonio Stradivari wisselde in 2006 van eigenaar voor een bedrag van $3.544.000,-. Op de tweede plaats staat de Fender Stratocaster gitaar ‘Blackie’ van Eric Clapton die ooit werd geveild voor $959.500,-. De wetenschap dat Clapton deze gitaar zelf samenstelde met delen van drie verschillende Fender gitaren, maakt dit bedrag alleen maar vreemder. Op de derde plaats staan de Martin OM-45 akoestische gitaren waarvan er in de jaren ’30 ooit 15 werden gemaakt. De laatste die werd verkocht ging over de toonbank voor $554.500,-. Dan kan het niet anders dan dat de liefde voor het instrument een verdovende werking heeft op de redelijkheid in het verstandelijk vermogen. Of je hebt gewoon geld teveel, dat kan ook.

Maar wat is de favoriete of meest waardevolle gitaar uit mijn eigen collectie van acht stuks? Dat is in ieder geval niet de duurste, dat kan ik direct verklappen. De eerste gitaar die ik vasthield in mijn leven was de oude gitaar van mijn vader. Dat was een Vox-Humana Ambrose uit vermoedelijk 1952, gebouwd in Rotterdam. Kosten destijds: rond de Fl 125,-. Deze gitaar stond vroeger altijd achteloos ergens in een hoek of kast van ons huis en er was niemand die ernaar omkeek. Het instrument was ook kapot en onbespeelbaar. De hals was los gebroken van de klankkast, het elektrische element was defect en afgebroken en de bindingen zaten totaal los. Kortom, onbespeelbaar. Ik heb de gitaar uiteindelijk als een soort relikwie in mijn muziekkamer gezet, als eerbetoon aan mijn vader.

Zo heeft hij jaren staan verstoffen, totdat een bevriende bassist mij meldde de uitdaging aan te willen gaan om het instrument te restaureren. Ik stemde ermee in en bracht ‘Amby’ naar zijn atelier in Utrecht. Maanden gingen voorbij met slechts af en toe een update hoe het ging met de restauratie. Hoopvol keek ik uit naar de dag dat Amby weer thuis zou komen.

'Amby', de gitaar van vader Van der Lelie

Die dag brak een dikke week geleden aan. Voor een bedrag dat waarschijnlijk tien keer hoger ligt dan wat mijn vader er 70 jaar geleden voor betaalde, was Amby weer helemaal speelklaar. Hij/zij staat nog steeds in de muziekkamer, maar sinds de terugkeer steevast met een kabel in de versterker, en elke vrije 10 minuten pak ik dit instrument vast om er even op te pielen. Het geluid is geweldig, het instrument speelt ook heerlijk, maar de grootste waarde voor mij is de wetenschap dat ik eindelijk op de gitaar speel waar onze vader 70 jaar geleden op speelde toen hij begin 20 was en onze moeder ontmoette. Ik kan er geen prijskaartje aan hangen, dus laten we maar zeggen onbetaalbaar. Op een oude zwart-wit foto uit juli 1956 zie ik mijn vader op de bank in de voortuin in Leiden, 22 jaar oud, spelend op Amby. Ik heb vorige week geprobeerd dezelfde foto te maken in dezelfde houding, met dezelfde blik in de ogen en met dezelfde gitaar. Ook in Leiden, maar dan in de achtertuin. En ik ben geen 22 meer.

Vader van der Lelie in juli 1956 en zoon Ab in juli 2021, beiden met 'Amby'

De liefde voor instrumenten en de liefde voor muziek. Bij Countryland delen we die liefde elke week gedurende twee uur met onze luisteraars. Vanavond zitten Timen en Harro in de gezellige studio in Nijkerk en praten ze weer 25 heerlijke nummers aan elkaar. Zoals altijd hoort u oude en nieuwe nummers, van bekende en nog onbekende artiesten. En als u vanavond naar de geweldige muziek luistert van o.a. Emmylou Harris, Webb Pierce en The Country Gentlemen, denk dan even aan dit verhaal. En probeer te beseffen dat de mensen die u hoort spelen vaak een hele andere verhouding hebben met hun instrument dan u tot nu toe had gedacht. Het is meer dan zomaar een stuk gereedschap. Het zijn hun kinderen, waarvoor ze alles doen, waarvoor ze soms idioot veel geld uitgeven en die ze tot het einde van hun carrière bij zich zullen houden.

Zorg goed voor jezelf en voor anderen, dan zorgen wij voor de muziek.

De BLOG is geschreven door Ab van der Lelie

Zaterdag 17 juli 2021

Volg onze reis over de Country Roads van week tot week op de Country Roads Map!


Countryland wordt gemaakt in de studio van
A1 Mediagroep in Nijkerk.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.